कुनै पनि सिंगो वस्तुलाई १०, १०० वा १००० भाग लगाएर त्यसको केही अंश देखाउन दशमलवको प्रयोग गरिन्छ। तलका बाकसहरूमा क्लिक गरेर भिन्नलाई दशमलवमा हेर्नुहोस्:
1/10दशौँ भाग (Tenth)
1/100शताङ्श (Hundredth)
1/1000सहस्राङ्श (Thousandth)
Fraction
1/10
Decimal Value
0.1
स्थानमान तालिका (Place Value Chart): 0.34
एकाइ (Ones)
0
.
दशमलव
दशौँ (Tenths)
3
शताङ्श (Hundredths)
4
अभ्यास १: मिलान गर्नुहोस्
तलका दशमलव मानलाई सहि भिन्नको कोठामा तानेर (Drag) वा क्रमैसँग क्लिक गरेर जोडा मिलाउनुहोस्:
0.34
2.55
3.75
सहि जवाफ! मिलाउनुभयो।
दशमलव × पूर्ण संख्या (Area Model)
उदाहरण: 0.25 × 3 = 0.75 लाई एउटा ग्रिड मोडेलमा ३ पटक रङ्ग्याएर हेरौँ।
१०० कोठाको ग्रिड (प्रत्येक कोठा = 0.01)
दशमलव × दशमलव गुणन विधि
उदाहरण १: ०.६ × २.४७ = १.४८२
१. पहिले दशमलव बिना गुणन गर्नुहोस्: 247 × 6 = 1482
२. दशमलव पछिका अंकहरू गन्नुहोस्: २.४७ मा (२ अंक) र ०.६ मा (१ अंक) = जम्मा ३ अंक।
३. गुणनफलको दायाँबाट ३ अंक पछाडि दशमलव राख्नुहोस्: 1.482
तपाईं आफैं गुणन गर्नुहोस्:
×
चरणबद्ध नतिजा:
12.25
१०, १०० र १००० ले गुणन वा भाग गर्दा दशमलव सार्ने नियम
नियम: गुणन गर्दा दशमलव बिन्दु दायाँतिर (Right) सर्छ र भाग गर्दा दशमलव बिन्दु बायाँतिर (Left) सर्छ। जतिवटा शून्य हुन्छन्, त्यति नै स्थान सर्छ।
संख्या: 0.6284 लाई १०, १००, १००० ले चलाउनुहोस्
0.6284
सुरुवाती मान: 0.6284
लामो भाग विधि एनिमेसन (Long Division Board)
कुनै पनि दशमलव संख्यालाई पूर्ण संख्याले भाग गर्दा साधारण भाग जस्तै गरिन्छ, केवल दशमलवको सिधा माथि दशमलव बिन्दु राख्नुपर्छ।
लामो भाग प्रक्रिया:
भागफल: 4.35
4)17.40
४ ले १७ लाई ४ पटक जान्छ (१६), बाँकी १। अब दशमलव पछाडिको ४ झार्नुअघि भागफलमा दशमलव राख्नुपर्छ।
तपाईं आफैं भाग गर्नुहोस्
नतिजा:
4.14
दैनिक जीवनमा दशमलवको प्रयोग (Word Problems)
दशमलवको प्रयोग हाम्रा वरपर कसरी भइरहेको हुन्छ? तलका वास्तविक समस्याहरू छनोट गरेर समाधान हेर्नुहोस्:
✏️
गुणन समस्या
सिसाकलमको मूल्य
एउटा रङ्गीन सिसाकलमको मूल्य रु १५.५० पर्छ भने ५ वटा सिसाकलमको मूल्य कति पर्ला?
दशमलव संख्यालाई शून्यान्तर (Rounding Off) गर्ने नियम
नियम: जुन स्थानसम्म शून्यान्तर गर्नुपर्ने हो, त्यसको ठीक दायाँपट्टिको अंक हेर्नुपर्छ। यदि उक्त अंक ५ वा सोभन्दा बढी (5, 6, 7, 8, 9) छ भने १ थपिन्छ। यदि ५ भन्दा कम (0, 1, 2, 3, 4) छ भने सो स्थानको अंकलाई यथावत् राखिन्छ।
संख्या रेखामा नजिकको पूर्णाङ्क (Nearest Whole Number) हेर्नुहोस्:
७
७.५
८
7.3
तलको स्लाइडर चलाएर मान परिवर्तन गर्नुहोस् र परिवर्तन हेर्नुहोस्:
नजिकको पूर्णाङ्कमा शून्यान्तर:
७
Rounding Lab (शून्यान्तर प्रयोगशाला)
तपाईंको आफ्नै दशमलव संख्या राख्नुहोस् र विभिन्न स्थानसम्म (पहिलो, दोस्रो र तेस्रो स्थान) शून्यान्तर गरेको एनिमेसन हेर्नुहोस्:
२ स्थानसम्म शून्यान्तर गर्दा:
92.640
९२.६३७ मा तेस्रो स्थानमा '७' भएकोले दोस्रो स्थानको '३' मा १ थपिएर '४' भयो र त्यसपछिको अंक '०' भयो।
Smart Practice Arena (गेम र अभ्यास)
⭐
दशमलव MCQ च्यालेन्ज
द्रुत गणित समाधान गर्नुहोस् र अंक (Score) कमाउनुहोस्।
०.५ × ६ = कति हुन्छ?
स्कोर: ० ब्याज: सिकारु
🎯
द्रुत मिलान खेल
दशमलव संख्यालाई तिनका उपयुक्त मानहरूसँग जोडा मिलाउनुहोस्।
Teacher Presentation Control Panel
आदरणीय शिक्षकहरूले प्रोजेक्टरमा सिमुलेशन देखाउँदा तलका सूत्रहरू र सुविधाहरू प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ:
शिक्षण सूत्रहरू (Quick Formula Card)
दशमलव स्थान गन्ने सूत्र:
गुणन गर्दा: कुल दशमलव स्थान = अंक १ को स्थान + अंक २ को स्थान
भाग्ने सुनौलो नियम:
भाजक (Divisor) मा दशमलव छ भने पहिले १०, १०० आदिले गुणा गरी त्यसलाई पूर्ण संख्या बनाउनुपर्छ।
शून्यान्तरको सुत्र:
Next Digit < 5 → Round Down (Hold)
Next Digit ≥ 5 → Round Up (+1)
प्रेजेन्टेसन सुविधाहरू
विद्यार्थीहरूलाई अझ बढी केन्द्रित गराउन यी टूल्स प्रयोग गर्नुहोस्:
Final Assessment (अन्तिम मूल्याङ्कन र नतिजा)
तपाईंले अहिलेसम्म सिक्नुभएका सम्पूर्ण कुराहरू परीक्षण गर्न तलका बहुवैकल्पिक प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् र आफ्नो लाइभ नतिजा हेर्नुहोस्: